فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان گفت: دو عنصر اساسی ژنتیک و تربیت، در کنار یکدیگر در شکلگیری شخصیت و سلامت روان فرزندان نقش دارند و نمیتوان سلامت روان یا ویژگیهای شخصیتی کودک را تنها به یکی از این دو عامل نسبت داد.
فرشته شکیبایی در گفتوگو با خبرنگار ایمنا با تأکید بر اهمیت توجه به سلامت روانی فرزندان و با اشاره به عوامل تاثیرگذار بر آن اظهار کرد: سلامت روان، پایه و اساس رشد همهجانبه کودکان و نوجوانان است و برای پرورش نسلی شاد، پویا و سازنده، باید به این جنبه از زندگی آنها توجه ویژهای وجود داشته باشد.
وی با اشاره به اینکه شادی و پویایی فرزندان ابعاد عمیقی همچون ثبات روانی، احساس امنیت عاطفی و آرامش ذهنی را نیز در بر میگیرد، میافزاید: از همین رو سلامت روان مفهومی چندبعدی است که در تعامل میان عوامل گوناگون از جمله خانواده، ژنتیک، تربیت و محیط، معنا پیدا میکند.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با اشاره به اینکه نقش والدین در شکلگیری سلامت روان فرزندان طی دورههای مختلف زندگی تغییر میکند و در هر مرحله، نوع و میزان تأثیرگذاری آنها متفاوت است، تصریح کرد: به عنوان مثال، اگر از بدو تولد فرزند، سهم والدین را در رشد شخصیتی و روانی او مورد بررسی قرار دهیم، درمییابیم که دو عنصر اساسی، یعنی ژنتیک و تربیت، در کنار یکدیگر در شکلگیری شخصیت و سلامت روان نقش دارند.
شکیبایی با بیان اینکه والدین باید بدانند نمیتوان سلامت روان یا ویژگیهای شخصیتی کودک را تنها به یکی از این دو عامل نسبت داد، چراکه سلامت روان و شخصیت فرزند حاصل تعامل میان هر دو عامل است، ادامه داد: ژنتیک در بعضی از موارد عاملی بنیادین و تأثیرگذار در شکلگیری ویژگیهای روانی افراد است، اما این به آن معنا نیست که تربیت و محیط بیتأثیر باشند.
وی با بیان اینکه شرایط خانوادگی، شیوه رفتار والدین، نوع روابط عاطفی، میزان حمایت روانی و محیط اجتماعی نیز میتواند ژنهای بالقوه را فعال یا مهار کند و در نهایت شخصیت فرد را شکل دهد، گفت: به تعبیر دیگر، ترکیب ژنتیک و تربیت، بنیان سلامت روان فرزندان را میسازد.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با بیان اینکه در بعضی موارد ممکن است کودک به طور ژنتیکی مستعد ابتلا به بعضی بیماریها یا اختلالات روانی باشد، اضافه کرد: در کنار این موضوع، گاهی محیط نامناسب، فشارهای عاطفی یا شیوههای تربیتی نادرست نیز میتوانند منجر به بروز مشکلات روانی و رفتاری در فرزند شوند.
شکیبایی با تاکید بر اینکه لازم است والدین با آگاهی و شناخت بیشتر، نوع تعامل خود با فرزندان را تنظیم کنند تا در کنار پیشگیری از مشکلات، زمینهساز رشد روانی سالم آنها نیز باشند، افزود: بعضی از اختلالات روانپزشکی و روانشناختی مانند اختلال دوقطبی، زمینه ژنتیکی دارند و به عنوان مثال، در صورتی که یکی یا هر دو والدین مبتلا به اختلال دوقطبی باشند، احتمال ابتلای فرزند به همان بیماری افزایش مییابد.
حضور کمتر پدر در کنار فرزندان به معنای تاثیرگذار نبودن پدر بر تربیت و رشد آنها نیست
وی با اشاره به اینکه این مسئله مانند بیماریهای جسمی مانند دیابت است که در آن نیز وراثت نقشی تعیینکننده دارد، تصریح کرد: با این حال، باید تاکید کرد که والدین نباید در صورت بروز مشکلات روانی در فرزند، یکدیگر را مقصر بدانند، زیرا بروز چنین مشکلاتی به طور معمول نتیجه تعامل پیچیده مجموعهای از عوامل است.
فوق تخصص روانپزشکی کودک و نوجوان با اشاره به نقش پدران در سلامت روان فرزندان ادامه داد: گاهی برخی پدران تصور میکنند به دلیل اینکه زمان کمتری را کنار فرزندان خود میگذرانند، تأثیر خاصی بر رشد و تربیت آنها ندارند، اما واقعیت این است که تأثیرگذاری پدر حتی با وجود زمان محدود، بسیار عمیق و غیرقابل انکار است.
شکیبایی با بیان اینکه حضور مقتدر، مهربان و آگاه پدر، در کنار نقش پررنگ مادر، میتواند تعادلی مؤثر در فضای خانوادگی ایجاد کند، خاطرنشان کرد: این حضور میتواند مسیر رشد شخصیتی و روانی فرزند را به بهترین شکل هدایت کند و در واقع در چنین شرایطی کیفیت بیشتر از کمیت مطرح میشود.
